Nei flaaksboer no ek doarpsreidsnijer

Grou, 28 maaie 2020

No’t it flaaks de groei te pakken hat kin de flaaksboer fan Grou him tarisse op it skarren fan reid.

Bouwe de Groot trof Cees van der Meulen en makke in pear foto’s mei begeliedende tekst:

Nei’t Cees lânbouwer fan flaaks wurde is, is hy no doarpsreidsnijer. De earste bosken hat hy al drûch, sadat it flechtsjen mei de nije rispinge 2020 begjinne kin.

Hitsige jerken

Grou, 27 maaie 2020

Lykas earder al skreaun is yn dizze rubryk ha wy regelmjittich in spantsje einen yn de tún. Hoewol’t in einekoer beskikber is foar it eintsje komt se net fierder as de ynspeksje fan de koer. No kin it wêze dat de koer ôfkard wurdt om’ t dy net foldocht oan har winsken, mar de yndruk bestiet dat it lizzen fan aaien net op it foarste plak komt.

It spantsje kin har tiden noflik deljaan yn de tún en is net benaud foar katten, hoanne en hinnen. Se ha it lykwols net stean op de hûn fan de buorlju as dy al te nijsgjirrich troch de hage kipet, want dan sykje se leaver in oar plak.

It kin ek sa wêze dat wy de beide einen in hiele dei net sjogge. Wêr’t se dan binne is net alhiel dúdlik, mar grif op in plak dêr’t ek oare einen binne. Want oare einen, en dan benammen jerken, witte ús tún ek te finen as it spantsje der is. Alteast as it eintsje der is.

Geregeldwei komt der in hitsige jerke op besite, soms meardere tagelyk. Opjage troch de hormoanen is gjin eintsje feilich. Op it filmke hjirûnder ien fan de jerken dy’t út is op in aventoerke.
De eintsjes ha it dêrby slim te ferduorjen. Let op de achterkant fan de kop fan it eintsje.
..

Fan ‘e wike kaam der in jerke oanfleanen en plofte boppe ús tún as in stien rjocht nei ûnderen. Foardat de oare jerke it yn ‘e gaten hie, hie de ynkringer it eintsje al te pakken. De ferbjustere echte partner kaam foar syn eintsje op en grypte yn.

Hoe’t dit ôfrûn? Sjoch it filmke hjirûnder.

Bonne Bruinsma.

It earste reid

Dronryp / Grou, 24 maaie 2020

Rûnom yn de provinsje begjinne de earste tariedings foar it flechtsjen fan de einekuorren foar takom jier. Dat begjint altien mei it sykjen nei geskikte lokaasjes. En as it reid safier is en it waar ek wat meiwurket, dan kin it heve.i.

It earste reid, skriuwt Johannes van der Meer en stjoert in foto mei it moaie tinne reid yn de kroade.

Schoenmaker blijf bij je leest … en perfoarst net oan de drank komme!

Grou, 15 maaie 2020

Grou ûntwikkelet him jimmermear ta it Fryske middelpunt fan de einekuorrekultuer. Ferneamde flechters (BdG, BB, CvdM) en reidsnijers (deselden en LvdM fan W.) soargje derfoar dat der geregeld nijs is oer de einekuorrekultuer yn de grutte pers. Sa hat ien de niisneamden (gjin namme, privacyregels, beskerming fan it ynvividu) it plan opfette sels flaaks te bouwen. No is dat in kultuer dy’t mar troch in lyts espeltje minsken yn Fryslân behearske wurdt. Ien fan de Grousters dy’t de flaakstylt op de foet folget hat no in foto makke hoe’t it flaaks der foar stiet. Hy skriuwt derby: De boer dy’t dizze flaaks siedde hat, hat earst oan de Warkeweet sitten… Grousters kinne in soad ha. Mar it moat net te fier gean.

(Kenners witte dat ‘Warkeweet’ it wrâldferneamde slokje is fan De Ald Hij fan Dearsum, sjoch www.dealdhij-dearsum.nl en dan oer ‘Warkeweet wie ús kreet’)

Gerzkjende piken

Grou, 15 maaie 2020. 

Einepiken groeie op fan michjes toarkes en slakjes, mar ek fan de siedden út de gerzen. Begjin maart kaam dizze ein mei 9 piken út ‘e koer. No hat er noch 5 prachtige piken oer. Dat is mei te tankjen oan de waakse mem. As op it tegelpaad in fytser foarbykomt, giet de waakse mem gewoan fierder mei har iterij, mar as de in kuierder mei in hûn yn ‘e buert komt, sjitte mem en piken gau de feart yn.

Blêdzjend yn myn strampelfoto’s ûntduts ik dat de foto fan 2019 fan de ein mei de 12 piken deselde ein is as de ein mei de 5 piken yn 2020 yn it nijgers oan it Nij Djip. De wite stip yn de fearren yn de hals makket fan de ein in yndividu. Frou De Wit neam ik har mar.

Cees van der Meulen

Einen en oare gasten yn en by ús kuorren

Grou/Holwert, 15 maaie 2020

Fan merkels witte we net oft se ek yn kuorren briede. Mar dy oare wetterfûgels en it readboarstke by Jan Falkena sykje soms har heil wol yn in koer.

Fan Gjalt de Groot krigen wy de folgjende ynformaasje:

Juster efkes by de kuorren sjoen by de mûne.  

Yn ien koer  3 eine-aaien, 3 bercheine-aaien en 2 reidhinaaikes. (Alles ferlitten, ien grut gefjocht west fansels)

Yn in koer op it hiem lizze no 3 wikelaaien. Ha út hús wei moai it sicht derop.

De  mûnefeart del roeid, 10 nêsten mei merkelaaien teld.

Ha no 6 rotten fongen yn dy grutte klem.

Merkels en einen

Grou / Flânsum, 14 maaie 2020

Cees van der Meulen trof by ien fan syn kuorren yn Flânsum in merkelnêst oan op in strampel. Hy stjoerde in foto op en makke der in aardich ferhaaltsje by.

Noch net sa lang lyn waard hjir op dizze webside de fraach nei foaren brocht oft easteinen (krakeenden) ek wol yn kuorren briede.

Op de foto is te sjen dat in merkel plak socht hat op ien fan de strampelstokken.

As it op in striid oangean soe, tink ik dat de merkel it winne soe fan de ein. Merkels binne felle bistkes. Yn it ynstinkt fan de merkel sit blykber ynboud dat der mei snilen en sa sleept wurde moat. En as it even kin, dat it nêst los fan de wâl leit. Ekstra beskerming.

Prachtich fansels! Mar wêrom giet dy merkel net yn dy koer?

(Einen hearre ta de famylje Anas Platyrhynchos – swim- en grondeleinen, merkels hearre ta de famylje fan de wetterhintsjes Fulica atra, it binne dûkeintsjes. Neven en nichten fan besibbe famyljes) CvdM.

Einen, ljippen en wezelings

Grou, 11 maaie 2020

As it waar op in snein yn maaie yn in pear oeren omslacht fan simmer nei winter, dan siket in mins wat fordivedaasje yn ‘e hûs. Sa gong Cees van der Meulen op ‘e sneup nei nijsgjirrige ynformaasje oer einen.

Bygeand nijsgjirrige ynformaasje út eardere tiden. Ynteressant foar eineminsken, skriuwt Cees

It binne passaazjes oer einen út it deiboek fan Doeke Wijgers Hellema (1766-1856) te Wurdum. Tusken syn 55-ste en syn 90-ste libbensjier hat hy, nettsjinsteande ûnderskate funksjes yn it tsjerklike en maatskiplike libben kâns sjoen in deiboek by te hâlden, dat yn it oarspronklike hânskrift trettjin parten fan sa’n 200 bledsiden (is 2600 bledsiden) beslacht. H. Algra, âld-haadredakteur fan it Friesch Dagblad, hat ûnder it opschrift Kroniek van een Friese boer in blomlêzing út dit deiboek gearstald fan 445 pagina’s.

 10 februari 1838

Eenden                                                                                            

Wij hebben groot 60 eenden en moeten dezelve voeren, waartoe ik in den aanvang een zak boonen voor 55 stuivers kogt, eenigen tijd daarna een zak voor 3 gld. 15 stuivers, deze vervoerd zijnde een zak voor 3 gulden 5 stuivers, waarvan wij thans nog voederen. wij legden ons in den aanvang er op toe om de overtollige Erken te vangen, maar omdat zij wild waren, lieten zij zich maar niet vangen, en den eersten, welke wij vongen, waren schoon en vet, dog opvolgende wierden ze magerder, hoewel nog zeer goed in staat; van de 15 en 16 waren overtallig, welke wij van tijd tot tijd gedurende de vorst vingen, hebben wij in onze eigene huishouding geconsumeerd, welke met gekookte appels een aangename spijs verschaft.

10 april 1848

Kieviten, wezels en eenden

De kieviets eijeren worden niet overvloedig gevonden, de prijs was verleden Vrijdag 5 Centen min en meer. De schaarste van dit gevogelte alhier konnen wij niet aan de Wilstervangers, welke verleden herfst bij honderden gevangen hebben, toeschrijven, want zij waren alhier bij duizenden en thans overal verspreid; ook worden de kievieten hier en daar dood en verslonden gevonden. Er bestaan thans veel weeslingen, een boos en schadelijk ongedierte, welke bevorens op muizen aasden, maar omdat deze verdwenen zijn, op vogels enz. aazen. Schoon klein, weten zij zich van Eenden zelf meester te maken, zoo zat er onlangs één in een eendenkorf, welke de Eend, aldaar om eijers te leggen, aangevallen en gedood hadde. Ik heb opgemerkt dat zij de vogels, welke zij betrappen en verrassen, den hals afbijten en alzoo in een ogenblik dooden.

It is foar de lêzers fan de Strampelside faaks wol aardich om te witten dat it bouwurk op it omslach fan it boek de Wurdumerpoarte yn Ljouwert is. Oan ‘e ein fan de Wurdumer Dyk moat dy poarte stien hawwe, skriuwt Cees der noch by.

Praatsje

Holwert/Grou/ Wergea, 27 april

No’t de maaitiid losbrutsen is, komme oeral piken út de aaien. It is altiten wer de fraach hoefolle piken der oerbliuwe. Gjalt de Groot hat hiel wat kuorren útstean en meldt syn earste piken.
Yn in Praatsje, sa’t hy dat neamt, dielt hy syn befinings.

Hjoed de earste einepykjes út de koer.
Ik hearde de âldein noadzjen, kypjend om in hoekje seach ik noch krekt dat der noch fjouwer út de koer sprongen en mem sette mei har 8 pykjes slûpender wize nei de feart. It wie wer in wûnder en alles krige yn 5 minuten syn beslach.

Ik fandelje meast de aaien oant heal april mar dit eintsje sit els jier yn dy koer en ik ha har op 1 april mar briede litten.
Der binne no 13 kuorren mei aaien fan de 17 kuorren dy’t útstean.

Easteinen

Njonken de Wylde Ein is der noch in ein dy’t de oandacht fan Gjalt lûkt: de Eastein

De frou en ik wiene ferliene wike yn Poppenwier mei fekânsje. Ik rekke oan’t fytsen op sa’n e-bike fan myn soan. No dat is fansels in hearespul. Dat grutte lopen oer de Grienedyk by de Snitsermar. En wat no sa opfallend wie: der wiene in protte spantsjes Easteinen ( Krakeend).

Eastein

Ek twa dagen yn de Alde Feanen by Earnewâld mei in boat oer de wetters swalke. Ek gauris in spantsje Easteinen.
Yn ’t Swin by Reduzum kaam der ien sa slûch-slim út de reiden, dy sil wol fan aaien kommen wêze. Ik ha der net om socht, se binne sa gau ferballe.
Mar yn elts gefal folle mear as 15 jier lyn. 

Ik ha ien kear twa aaien fan in East-ein yn in einekoer hân. Se ha wat it model fan tjilling aaien mar dan wat grutter en griener. Nei dy twa aaien ha se de koer ferlitten. Ferballe.

Soene der rûnom mear Easteinen komme? Hjir by my yn Holwert wie it my net opfallen.
Se briede letter as de Wylde Ein wêrtroch de pykjes in gruttere oerlibbingskâns ha (fretten en dekking).

Mei freonlike groet, Gjalt

De Eastein (Mareca strepera) is in fûgel út it skaai fan de Smjunten. De fûgels út dit skaai hawwe in skoft yndield west by de gewoane Einen. De Eastein is dêrom ek wol te finen ûnder de namme Anas strepera. It skaai Mareca is lykwols op ‘e nij ynfierd.

De Eastein wurdt yn it Frysk ek wol oantsjut mei: Easterske EinGrietGryffûgelGrypfûgel as Ropein. (bron: Wikipedy)

Út de gegevens van Sovon docht bliken dat de Eastein yn tsjinstelling ta de Wylde Ein yn oantal tanimt. Oant 1960 wie de East-ein in seldsume briedfûgel. Dêrnei namen de oantallen en fersprieding sterk ta, krektlyk as yn de rest fan West-Europa. Dit kaam mei troch it ôfnimmen fan de briedgebieten yn East-Europa.

Bron: Sovon vogelatlas.nl

Cees van der Meulen sjocht yn it fjild ek geregeld Easteinen: Easteinen sjoch ik altyd wol ûnder Akkrum as we nei it fuotbaljen ride, mar oer briederij wit ik neat. Se binne fan nature skouwer as de gewoane ein.
Ik haw der nea fan heard dat East-einen wol yn kuorren briede.

Lolke van der Meer sjocht Easteinen geregeldwei opfleanen. Yndied folle mear as jierren lyn.

Ek by Lolke de earste piken: By de mûne 2 wike lyn piken, oaren stean op útkommen.

De oarloch by syn koer is ek noch net oer: Efterhûs moatte de piken der ek rap út: beide einen wolle briede en bliuwe mar plôkjen yn ‘e koer. Juster mei mear tou fêstbûn, oars dondert er yn it wetter.

Predaasje

Gjalt: Dit jier noch suver gjin predaasje. Twa kuorren dêr’t aaien út wei rekken. Tink de swarte krie, mar dy binne opromme.
Ha foar twa jier werom in protte lêst hân fan in stienmurd. Ha blik om in pear beammen slein, dat der kinne se no net mear by. Ek stean der 11 kuorren safier yn de sleat dat dit ûnrant dêr ek gjin kâns hat.

Lêste tiid sjocht Lolke mear predaasje troch rotten: Gean by de efterstok op nei de koer troch it begjingat fan ‘e koer. Wie ek yn Doniastate it gefal.

Oplossing Gjalt: Mei dy rotten. Ik hie in koer op in strampel yn de feart. Planke der hinne om by de koer te kommen. Op dy planke in grutte rotte klem set. Der al trije rotten yn fongen.

De flaaksboer fan Grou

Grou, 26 april 2020

Cees van der Meulen is in warber man. Op hege leeftiid begjint hy noch oan in nij berop: flaaksboer. Op in hoekje fan it folkstúnkompleks yn Grou hat hy in stikje grûn tabedield krigen om dêr flaaks te ferbouwen.

In einekoerflechter moat foarút tinke: wolle je fan’t winter (klaai)kuorren flechtsje, dan moat der no tocht wurde oan flechtmateriaal. De stelregel is dat flaaks op de 100ste die ynsiedde wurde moat, 100 dagen letter kin it dan rispe wurde. Reid kin simmerdeis en soms ek yn de hjerst noch wol skard wurde.

Dat Cees sette ein maart útein. Earst waard de grûn frije makke fan túch, doe is it freesd en dêrnei koe it bewurkjen fan de grûn fierder gean. De kluten waarden fyn makke en as lêste waard de grûn netsjes oanharke en flak makke. Cees is in krekt mantsje, dat kinne jimme wol sjen op de foto: de grûn leit der by as in swart biljertlekken.

Maar om it flaaks groeie te litten moat der ek focht by. Dat is mei de drûchte fan de lêste wiken wol in probleem. Mar Cees soe Cees net wêze as der net in oplossing wie. In kollege túnker hie in wetterpompke en mei in sleat fol wetter en wat ekstra slangen wie it drûchteprobleem gau oplost.

Alle dagen efkes sproeie en nei in lytse wike brûst it earste flaaks de grûn al út…