Mei in einekoer út, klaaie we Warten oan!

Warten/Holwert, 15 maart 2021

Museum Warten stjoerde it folgjende berjochtsje oan De Strampel ta.

Mei in einekoer út, klaaie we Warten oan!

It flechtsjen fan einekoer is folle mear as it kreëarjen fan in lisplak foar in ein.

It is troch de iuwen hinne in foarm fan folkskeunst wurden dy’t by de kultuer fan Fryslân heart en dan bynammen yn ’t wetterlân. It past dan ek alhiel by Museum Warten en yn ’t bysûnder De Greidpleats om hjir omtinken oan te jaan.

Gjalt de Groot, fjildman, skriuwer en ferteller is ek in betûft einekoerflechter. Brûkt foar de kuorren allinne de natuerlike materialen reid en flaaks. It binne stik foar stik pronkjes.

Foar ús sil Gjalt 40 kuorren flechtsje dy’t te keap binne by: Boele Postma Mieden 58 9003 MS yn Warten 06-34058363 boele96@hotmail.com

De priis is 22,50 it stik. De kuorren lizze fanôf 1 jannewaris by Boele. (op = op)
Gjalt skinkt fan elke yn Warten ferkochte koer 5,- oan Museum De Greidpleats.

Gjalt de Groot yn it Museum

Gjalt:

We binne no heal maart en hoe stiet it der foar?

No, dat plan is geweldich oanslein. It doarp Warten rekke entûsjast. Der is in einekoerferiening oprjochte mei de namme ,Yn ‘e hite hij’ en der ha har al 60 leden foar oanmelden. Dizze feriening sels hat no 12 kuorren útset yn de Rogsleat en it Wartenster-Wiid.

Fierders ha noch tal fan Wartensters in koer útset .Elk kin genietsje fan it prachtige foarjiersbarren fan einen op de koer. Jo kinne plestik mêsten en flaggestokken keapje mei in nylon flagge, mar ynstee dêrfan ek in einekoer op in strampel sette en sis no sels, dat past dochs better yn dit doarp!.
Mei in einekoer út, klaaie we Warten oan!

De Greidbuorkerij Warten

Strampel

Grou, 14 maart 2021

De betsjutting fan it wurd ‘strampel’ no en yn eardere tiden. Frysk is in libbene taal.

De namme fan ús feriening is in Frysk wurd dat stadichoan oan it ferdwinen wie, mar is sûnt 2012 foar de leden fan de Fryske feriening fan Einekoerflechters wer hiel libben. No is foar hiel wat minsken yn Fryslân it wurd Strampel wer op ‘e nij hiel gewoan.

Wy kenne it wurd as oantsjutting fan de trijepoat dy’t we yn it wetter sette as feilich plakje foar de koer.

Fan ‘e wike siet ik te lêzen yn in boek fan de skriuwer Nyckle J. Haisma (1907-1943) mei as titel ‘Peke Donia’, dêr’t er posthúm yn 1948 de Gysbert Japixpriis foar krigen hat. Yn syn ferhaal hat Haisma it ek oer strampels. Sitaat:

​‘Yn ‘e strampels fan de beammen hingje heal fergiene einekuorren’.

Yn it Friesch Woordenboek (lexicon frisicum), fan Waling Dykstra fan 1891 stiet as ferklearring by it wurd ‘strampel’: 

‘tak van een boom, die nevens een anderen, te zamen gaffelvormig zijn opgeschoten’.

Frysk is in âlde, mar ek springlibbene taal. Fan ‘gaffel’ yn in beam fierder troch ús wer ta libben roppen as trijepoat. Eartiids in plakje foar einekuorren en as se ôfseage waarden ek foar earebarrenêsten, sa lit Waling ús witte.

Cees van der Meulen.

In spantsje einen foar de gesellichheid

Grou, 14 maart 2021

Yn ‘e maitiid fan ferline jier ha we in tiidsje in spantsje einen yn de achtertûn hân. Sy hienen it wol nei’t sin, mar oan aaien lizzen binne se net takaam (sjoch hjir it berjocht).

Dit jier sit it selde stltsje wer regelmjittich yn en by de fiver. Alteast, wy tinke dat it itselde steltsje is, sjoen it gedrach. Hiele dagen sitte se te sliepen oan ‘e râne fan de fiver, soms efkes badderje en grondelje. Soms is der in twadde jerke by, krekt as ferline jier.

Jûns fleane se meastal fuort en moarns komme se wer. Alle dagen itselde ritueel. Hjoed wie it eintsje sawat de hiele dei allinnich, mar tsjin de jûn kaam de jerke ek wer foar ‘t ljocht.

Yn de winterwike yn febrewaris hienen we wat foer kocht foar de fûgeltsjes. Alle dagen wat foer yn it fûgelhokje en ek wat op in plankje fan in ferfallen fûgelhoikje sûnder dak. It eintsje hie al rillegau yn ‘t snotsje dat dêr ek wol wat foar har te heljen wie. Se fleach dan ek handich omheecvh op it plankje en jûch har dêr del, sadat oare fûgels der net by koenen; ûnderwilens snobjend fan it foer. De jerke bleau op de grûn, soms op de tafel, en pikte ek in graantsje mei fan alles wat op de grûn foel.

Ik ha in koer yn de parrebbeam hongen, mar dêr is net in soad belangstelling foar. Oan it krebintige waggeljen fan it eintsje te sjen binne de einen al op leeftiid en sil it soargjen fan neigeslacht wol net mear de heechste prioriteit ha.

Hawar, wat hintsjes en in pear eintsjes yn de tún jout wol wat fordivedaasje en gesellichheid.

Bonne Bruinsma.

De Strampel yn Hea

Grou, 8 maart 2021

Moandei 7 febrewaris binne der opnamen makken oer it einekoerflechtsjen by ielfisker Ale de Jager yn Reduzum. Cor Snoeij en Bouwe de Groot ha dêr it ien en oar ferteld oer De Strampel en de keunst fan it einekoerflechtsjen.

De bylden wurde útstjoerd op Omrop Fryslân yn it programma Hea op woansdei 9 maart, nei Hjoed.

Update:
Hjirûnder de útstjoering fan Hea.

Earste eine-aai by Jinke

Wurdum 5 maart 2021

Freedtemoarn kaam der heuchlik nijs fan Jinke Kuperus út Wurdum: Ik ha myn earste eine-aai. Yn in koer fan Bertusop de hage (sjoch foto). De ein hat in lúkse wenning útsocht, want der sit in ekstra dak op de koer.
Mar der lei fannemoarn wol 2 sm iis op it wetter, skriuwt Jinke derby. Ja it hie gians oanbakt dy moarns.

In dei earder fûn Klaas Stapensea, mollefanger en lid fan De Strampel in eine-aai yn it wyld. Dy mannen slepe alle dagen yn it fjild om, seit Jinke.

Om’t Bertus Kuperus yn Nij Mellens sit, betocht Jinke dat it wol moai wêze soe dat der yn de fiver by Nij Mellens in pear kuorren kamen, sadat de bewennirs genietsje kinne fan de einen op en yn de koer.

Jinke: Ik kocht dus fan in frou út Wurdum 2 einekuorren dy’t har man (silliger) 5 jier lyn op de fûgelwachtjûn wûn hie. En se hie se noch nij lizzen yn it hok. No hawwe we der twa útset bij Nij Mellens. Ien fan Loke en ien fan Bertus dus.

Okkerdeis hat Tom van der Meer en Jinke de kuorren útsetten by Nij Mellens.

Einekoerprojekt 2021

Grou, 3 maart 2021

Alle jierren hat De Strampel in einekoerprojekt om de bekendheid fan De Strampel út te dragen. Dit jier is it Wilhelminapark yn Grou útkeazen.

It Wilhelminapark hat fan ‘t winter te krijen hân mei fûgelgryp dy’t der foar soarge hat dat fûgels dea gienen en oaren romme wurde moasten. Stadichoan kamen der wer fûgels, yn haadsaak wylde einen en sopeinen.

Om de einen nêstgelegenheid te bieden foar it soargjen fan neigeslacht binne der trije kuorren beskikber steld troch De Strampel. Se binne op 3 maart ûnder fakkundich tafersjoch fan Cees van der Meulen pleatst troch de fûgelwacht fan Grou: twa op in strampel yn de fiver en ien yn in grutte monumintale beam.

De kuorren binne makke troch Cees van der Meulen en Bonne Bruinsma út Grou, wylst Cor Snoeij út Alderboarn in part fan it reid levere hat.

Der is ek in filmke makke troch Henk Brinkman fan Press4All.

Grondeljende einen

Bitgummole/Grou 28 febrewaris 2021

Durk Wynia seach grondeljende einen, makke der in filmke fan en stjoerde dat mei tekst op.

Gewoane wylde einen “grondelje” faaks om fretten te finen. Dit dogge se yn wetter wêr’t se dan krekt by de boaiem kinne. Is it wetter djipper dan komme se der net mear mei fuort.

Ik seach juster in pearke einen dat har oanpast hat oan dat djippere wetter. Dizze einen wiene dûkend oan it iten sykjen! Ik ha wol faker gewoane einen dûken sjoen mar dan ha se de kolder yn de kop, en geane se as wylden troch it wetter.

Dit wie oars en se kwamen geregeld mei wat boppe dat se op ieten. Tûfeinsjes dogge net oars en bin der op boud, mar dit pearke hat it ek al aardich yn it snotsje…

Sa’t Durk al yn syn ferhaaltsje seit grondelje einen om oan fretten te kommen
Fan de webside ensie.nl komt it folgjende sitaat:

“In folksriedsel oer de ein, heard yn ‘e Lege Geaën:
Ik kaem bütendoar en ‘k seach in wûnder
De billen bleat en in kop der ünder.
Rie, rie, hinnefin.
Siz my hoe’t it kin!
Antwurd: In ein dy’t yn it wetter dûkt.”

Op de webside stiet fierder:
‘Uit “de billen bleat” (‘de billen bloot’) blijkt dat een grondelende eend bedoeld wordt. In het antwoord wordt “dülct” gegeven, dus fries dûke zal dan ‘grondelen’ zijn. Maar fries dûke is ook ‘(onder)duiken’, dus het verschil in foerageergedrag tussen Grondeleenden en Duikeenden komt in het friese ww. niet tot uitdrukking.’

De stienmurd de baas

Mûnein, 20 febrewaris 2021

Op myn 14e kocht ik myn earste einekoer foar tolve-en-in-heale gûne fan Tom Postma út Âldtsjerk, de einekoerflechter út de Trynwâlden.
Ik hie jierdei west, en wat wie ik ôfgryslik bliid mei dizze koer.

Doe’t ik fan skoalle kaam – heit molk doe noch – sei heit: Moatst mar ris yn de koer sjen (troch it kowerútsje fan it dwersbûthús hie hy it each derop). Nei tolven en mei skjinne hannen!

Heit hie gelyk, ik hie myn earste eineaai yn myn eigen koer. Wat een belibbing fan lok wie dat. Fanôf dat momint oant oan no, likernôch 31 jier, ha ik elk jier einekuorren ophongen yn de beammen; ik ha hjir spitigernôch gjin wetter wêr’t ik de kuorren op strampels sette kin.

Yn 2014 feroare de boel troch de komst fan in nije predator fan˙t it easten fan it lân: de stienmurd. Regelmjittich wurde de kuorren leechrôve en begjinne de einen skruten te wurden. It wurdt hjirre hieltyd wer dreger foar de ein, mar ek foar de blaudo om ta briedsúkses te kommen. De tiid en enerzjy dy’tsto deryn stekst hat dêrmei om ‘e nocht west, dus dit moast oars.

Op nei fan der Wal beamroaierij foar in pear juffers fan 6 meter lang, in kraachje fan gaas om de peallen en in pear hålders derop; nei it sudeasten ( de moarnssinne moat yn de koer skine as de ein op it nêst sit).
No mar wer in bytsje moed hâlde, en hoopje dat it dit jier wer slagje mei!

Ek elkenien wer in soad sukses tawinske foar it kommende jier.

Groetnis,
Riepke Glas fanút de Wâlden.

De Trynwâldster kuorren op in peal mei in spesjale stielen konstruksje

Toukuorren en kuorren fan tou

Aldeboarn, 16 febrewaris 2021

Der binne toukuorren en kuorren fan tou. By de Strampel is in toukoer in koer fan reid mei lofters fan tou, mar der binne ek kuorren hielendal fan tou. Ik sjoch hjir en dêr fan dy dingen hingjen/stean en somtiden ek noch yn ferskate kleuren. Der kinne jo in miening oer ha.

Koartlyn kaam ik in pear kuorren fan tou tsjin wêr’t blykber fergetten wie om der betonizer yn te ferwurken……om foar te kommen dat se yn elkoar sakje. It gefolch is dan dat der allinne mar  platte einen yn komme kinne. Konstruksjeflater?

As jo se goed besjogge ha se wol wat fan in krusing tusken in toukoer en in trynwâldster koer.

It is bêst aardich om ris te sjen hoe en wat foar kuorren der allegear binne en hoe’t se flochten wurde. Bygelyks meitsje ik ek wol kuorren yn in saneamd wyldferbân, en ik fyn dat se dêrtroch sterker wurde. 

Koartsein: ferskaat moat dochs kinne?

Ik bin benijd nei jimme reaksjes.

Cor Snoeij

Einekuorren op ‘e rige

Hallum, 16 febrewaris 2021

As in rige karbidbussen, sa lizze de kuorren der by. Ek hjir is profiteard fan de iisflier om einekuorren út te setten. 39 kuorren set op de einekoai De Hel by Hallum, skriuwt koaiker Piet Inia.